Lorca, poesía

     Sabedes que o día 21 de marzo foi o Día da Poesía, coincidencia ou non, o xoves 22 fomos cos alumnos de 2º de Bacharelato ao  auditorio de As Torres, en Santa Cruz. Como todos os anos, as actividades organizadas polas Bibliotecas Municipais de Oleiros (Biblioleiros) enchen de cultura e de amor pola literatura o curso enteiro.

     Soledad Felloza, actriz coñecida por todos, adicounos unha xornada moi especial. Tratábase de Lorca, que estudiamos (e moito) en 4º de ESO e en 2º de Bacharelato, así que foi moi xenerosa con nós e nos fixo un agasallo: Romancero gitano. Os romances de Lorca na súa voz tiveron un efecto casi catártico en moitos dos asistentes, fixo un percorrido por "Romance de la luna, luna", "La casada infiel", a petición nosa  recitou tamén o "Romance sonámbulo", para rematar co "Romance de la pena negra".

procedencia: 1ª edición, Revista de Occidente

     Pasou, a continuación, á parte máis vangardista: Poeta en Nueva York. Falounos do impacto da metrópoli dende os versos de "Ciudad sin sueño" "No duerme nadie por el mundo, nadie." 

autógrafo do poema

                      Recordade que o grupo Calle 13 fixo unha versión rap (Grazas, Soledad, pola recomendación)

     Chegou despois o tempo do teatro. Fíxonos unha escolma de Mariana Pineda, e de Doña Rosita la soltera, co impresionante soliloquio final da protagonista, exercicio imprescindible en todo casting teatral neste pais.

Procedencia: Alianza Editorial

     Aínda nos regalou anécdotas persoais sobre a ligazón que sempre tivo con Lorca dende a súa terra, Uruguai; terra onde tamén a primeira actriz e gran amiga de Lorca, Margarita Xirgú, actuou con grande éxito.

Lorca e Margarita Xirgú
Procedencia: El Eco Republicano

     A parte final, a máis emotiva, falou da memoria histórica e de como un amigo e último amor do poeta fixo construír un monumento na sua honra onde enterrou unha caixa con obxectos persoais que gardou por moito tempo. Algún día será aberta esa "caixa do tempo" e Soledad Felloza voltará para contarnos que secretos de Lorca gardaba.

Os títeres de cachiporra

Que son? 

Marionetas, títeres, muñecos de guante... 

Representan de forma caricaturesca personaxes ridículos: o vello celoso, o axente da orde pública lento de entendederas, a moza fermosa e frívola sen cerebro, o rapaz bugallán, o borracho sabio, o vago... 

O de sempre!

E tanto... Hoxe non poderían existir por mor dos guardiáns do "políticamente correcto".

Sabemos que xa na antigüidade romana había marionetas que eran empregadas para sátiras de tipos populares e de costumes.
A primeira mostra que temos é esta escea recollida no Roman de Alexandre, na idade media francesa.

Os italianos empregaron os títeres na Commedia dell'Arte e o seu Pulcinella (aquí Polichinela) foi un dos máis famosos entre os protagonistas da cachiporra.

 Os franceses chamaron ao seu personaxe Guignol, e tamén nós decimos moitas veces bonecos de guiñol. 

Os ingleses teñen a Punch, aínda que as súas historias son tremendas; hai insultos, escenas de moita violencia, mesmo os nenos teñen que ser informados antes de entrar ás representacións sobre o que van ver nelas.

Os argumentos das obras son sinxelos e presentan a eterna loita entre os listos e os tontos, son cuestións inxenuas, cheas de sátira e malicia, que divertiron dende hai séculos a moitas xeneracións de rapaces que non tiñan tantos entretenimentos coma vós.

Nos anos da famosa Xeneración do 27, o escritor e axitador cultural Federico García Lorca decidiu dotar ao títeres dunha vida máis longa e refinada. Recolleu os textos en  Los títeres de cachiporra, unha colección de obras onde o protagonista, Don Cristóbal, Cristobita, Cristobalín, é unha homenaxe ao antigo Polichinela. Lorca fixo textos de gran calidade para estas obras, chamadas menores, que levaron a tradición dos títeres e do mundo dos titiriteiros por toda a xeografía española.

Nestes tempos revoltos de perda xeneralizada de referentes culturais, convén recordar o que foron os títeres de cachiporra cando os nenos case non contaban e poucos momentos de lecer tiñan para rir todos xuntos aprendendo a querer o teatro.

Mesmo nos vosos benamados Simpson apareceu unha homenaxe aos títeres: