Cervantina

  "Cervantina": actividad relativa a Cervantes.

     Como sabedes, estivemos traballando sobre Cervantes e o seu Quijote no mes dos libros. Déixovos unhas fotos das citas que colocamos polas escaleiras e das vosas actividades: traducións aos distintos idiomas, "libro de memoria" sobre as lecturas que vos fixeron lectores...

É o libro máis traducido a outras linguas (despois da Biblia), e temos unha boa mostra no vestíbulo do instituto. Os alumnos de 1º de ESO fixeron as traducións ás linguas máis diversas: serbio, croata, islandés, catalán, euskera, italiano, rumano...

Xunto ao troquelable en cartón de Don Quijote tedes o "libro da memoria", estamos poñendo nel as citas dos libros que nos fixeron lectores para sempre.

E as citas de Cervantes, que nos deron bastante traballo, deixaron así de ilustradas as escaleiras:

23 de abril 1616-2016

   

Hace 400 años de la muerte de Miguel de Cervantes (bueno, y de William Shakespeare), el escritor por excelencia en castellano. Todos se han puesto a celebrar la efemérides: medios de comunicación, diputados en funciones, ayuntamientos, museos, bibliotecas, centros educativos de todos los niveles...

     Hemos visto la silueta de Don Quijote, la gorguera (o gola) cervantina, los molinos de viento y El Quijote por todas partes y, además, nosotros lo leemos. En 1º de Bachillerato lo leemos.

     El día 21 de abril nos fuimos a As Torres, en Santa Cruz, para asistir a la representación de un monólogo de Soledad Felloza: "Las ingeniosas del hidalgo". Las referencias a la apasionante biografía de Cervantes y los fragmentos de episodios como Marcela y Grisóstomo, Camila Leonarda, nos sirvieron de aperitivo para la lectura que empezamos esa semana (20 capítulos nada más, ¡y nada menos!) Qué suerte tenéis, os dijo Soledad Felloza, que aún sois jóvenes y vais a leer El Quijote por primera vez...

   

 Y ahora ya sabéis que os va a gustar, como os ha cautivado su interpretación, llena de acentos, de guiños y de literatura.
    En el instituto nos pusimos manos a la obra para decorar las escaleras con frases, que son sentencias, del libro. Nos ayudaron Osmar, Hugo y Adela, alumnos de 3º con Cristina Montes.
     Los chicos de 1º, con Pilar Freire, y de 2º con Marga de Azevedo, se propusieron decorar el vestíbulo con el famosísimo comienzo de El Quijote en distintos, y variopintos, idiomas. Es la obra literaria más traducida en el mundo (después de La Biblia)
     Ángeles Balseiro nos plantó el troquelable de Don Quijote junto al libro que Cristina nos donó. En él podéis escribir las citas de los libros que os han hecho lectores o pegar una fotocopia de las portadas de aquellos libros que os van acompañando desde que erais pequeños.
     ¡Gracias a todos y buenas lecturas!

"María Casares" premia o teatro galego

     O Día Mundial do Teatro celébrase o 27 de marzo: hai manifestos, reivindicacións, ofrendas florais, representacións e premios, moitos premios.

     En Galicia, os premios anuais de teatro levan o nome da nosa María Casares, xa que foi a actriz máis importante que poidera ser relacionada coa escea e, aínda que de moi nena tivo que vivir o exilio, a súa orixe galega fai que vexamos a súa excelente carreira teatral como un pouco nosa. Quen sabe, se foran outras as circunstancias históricas, se non tiveramos vivido unha idade de ouro no teatro galego.

     Os premios María Casares de Teatro 2016 entregáronse no Teatro Rosalía de Castro de A Coruña -por certo, hai unha iniciativa popular que fala de cambiar o nome do Teatro Colón polo de María Casares...-, nunha gala (non hai entrega de premios sen "gala") conducida polo celebrado grupo Chévere, que tamén homenaxeou a creación das Irmandades da Fala, hai xa cen anos.

     Seguindo coas efemérides, o certo é que a actriz María Casares morreu hai 20 anos en París, onde fora exiliada de nena coa súa familia. Foi en Francia onde se fixo como muller e como actriz, e o certo é que chegou a ser unha intelectual de referencia fora das nosas fronteiras.

     A compañía Teatro do Atlántico acadou cinco premios pola obra O principio de Arquímedes: mellor espectáculo, mellor director, actor protagonista, actor secundario e mellor adaptación/tradución.

Toni Salgado, como adestrador de natación

En canto aos triunfos, foi seguida moi de cerca polo Centro Dramático Galego que acadou tres premios: actriz protagonista para Melania Cruz, escenografía e iluminación, pola obra Xardín Supremo.

Imaxe da representación

I

Melania Cruz agradece ó seu premio. Imaxe TVG

     Outros premiados foron Sarabela Teatro por Ensaio sobre a cegueira (baseada na novela de Saramago), Teatro do Morcego por Presidente, Aporía Escénica por 30 e tantos ósos, Matrioshka Teatro por Manawee e Ibuprofeno Teatro por O furancho.

     Celebrábase a festa do teatro e todos os que estiveron sobre o escenario do Teatro Rosalía de Castro aproveitaron a ocasión para reivindicar máis apoios, foi lido un manifesto onde se chama a atención sobre a trampa das axudas que parecen concebidas para fomentar a dependencia". Houbo queixas polo "paternalismo das institucións", e moito, moito amor polo teatro...

     O certo é que malia a falta de apoio e a subida do IVA as representacións teatrais son protagonistas da nosa vida cultural durante todo o curso, especialmente. Vós estades habituados a asistir a representacións especiais para escolares mais tamén ides aprendendo a presenciar obras que non só están feitas para adolescentes. 

     Apuntade ben na axenda:

      O principio de Arquímedes estará no Fórum Metropolitano da A Coruña o día 29 de abril, e esta fin de semana no teatro Rosalía de Castro (venres 8 e sábado 9 de abril) estará Teatro do Morcego coa tamén premiada Presidente.

     Animádevos a ir ao teatro e animade tamén aos vosos.

     

O Pergamino Vindel

Ata o 19 de marzo podedes visitar, na sede de Afundación de A Coruña, a mostra que o editor Moleiro (www.moleiro.com ) organizou para presentar a edición facsímil do Pergamino Vindel.
Os que estudades Literatura sabedes que as cantigas en galego-portugués representan o cumio da lírica europea do século XIII, e tamén que se conservaron incluídas en Cancioneiros nos que podemos atopar as partituras dalgunhas poesías.
A historia do Pergamino Vindel é apaixoante: un libreiro, Pedro Vindel, atopou en 1914 no seu negocio, unha edición medieval dunha obra de Cicerón, De oficiis, e observou que tiña unhas guardas fermosísimas, moi parecidas a un códice medieval. Esas guardas que "forraban" por dentro o libro de Cicerón resultaron ser unha copia do século XIII en pergamino das famosas sete cantigas de Martín Códax, o máis admirado poeta da nosa lingua.
O pergamino, que tomaría o apellido do seu descubridor, contén as partituras de seis poemas e as sete cantigas de Martín Códax, do que non sabemos máis...

A máis famosa:

Ondas do mar de Vigo 

se vistes meu amigo?

E ai, Deus!, se verrá cedo?

 Ondas do mar levado 

se vistes meu amado?

E ai, Deus!, se verrá cedo?

  Se vistes meu amigo,

o por que eu sospiro?

E ai, Deus!, se verrá cedo?

   Se vistes meu amado, 

por que ei gran coidado?

E ai, Deus!, se verrá cedo?

Déixovos un video coa composición  interpretada por Jordi Savall, na voz de Montserrat Figueras, dos versos de Martín Códax, "Quantas sabedes amar amigo" é a cantiga número cinco.

Rosalía

24 de febreiro... Algún día celebraremos o "Día de Rosalía". 

Rosalía coma  icona inmortalizada nas camisetas de Rei Zentolo

É a data do seu nacemento, en Santiago de Compostela, en silencio, en secreto... A filla dunha muller solteira, a filla dun cura..., que había de ser a escritora máis lida en galego, a poeta precursora da modernidade en castelán (xunto con Bécquer), a nosa primeira simbolista. Nunca son suficientes as louvanzas a Rosalía, mesmo Google homenaxeou á nosa escritora con este doodle:

Foi poeta, novelista, romántica, posromántica e presimbolista, icona para os galegos da lírica, da sensibilidade, da poesía e mesmo da galeguidade.

Dela escribiu Xesús Alonso Montero:

"Vivía nun país sen voz propia e foi ela a primeira, con entidade, en atopar o nome das cousas, das nosas cousas"

Sabedes todos que a súa non foi unha vida doada. Criada no medio rural, en Castro de Ortoño (Ames) pola súa madriña, viviu sempre a "orfandade" e o secreto do seu nacemento.

Educada coma unha "señorita" en Santiago, pronto frecuentou os círculos culturais e intelectuais, coñeceu a Pondal, a Aureliano Aguirre, e brilou entre os homes do famoso "Banquete de Conxo" onde o Romanticismo entrou arrasando e abriu as finestras da provinciana vida galega. Parece ser que por iso a familia decidiu trasladala a Madrid. 

En Madrid coñece a Manuel Murguía, con quen casa e terá os seus fillos. O matrimonio cambia continuamente de domicilio: Madrid, Simancas (onde el traballa no arquivo), Santiago, Coruña, Drodo, Padrón...

Rosalía escribe prosa e verso, narrativa e lírica, en galego e en castelán. Desenrola a súa creatividade a carón da súa familia nunha vida difícil pola inestabilidade económica e a saúde fráxil que a acompañarían toda a vida.

A súa obra narrativa en castelán é absolutamente moderna, romántica e enigmática. Esta novela, que é máis un conto ao estilo de E.T.A. Hoffmann, sería publicada en 1867:

Coñecedes os poemas galegos máis impactantes de Follas Novas e de Cantares Gallegos, e as versións musicadas que deles fixo o trovador e músico Amancio Prada. E tamén recoñecedes que Rosalía ten unha imaxe que xa é patrimonio de todos os artistas e pasou hai tempo a formar parte da nosa vida cotiá e das nosas artes aplicadas:

fotografía, variacións ao estilo Andy Warhol, pop art

cerámica de Sargadelos

A Casa Museu en Padrón, onde morreu en 1885, está sempre aberta ás visitas e ás homenaxes da muller que é xa o símbolo do noso país.

Os títeres de cachiporra

Que son? 

Marionetas, títeres, muñecos de guante... 

Representan de forma caricaturesca personaxes ridículos: o vello celoso, o axente da orde pública lento de entendederas, a moza fermosa e frívola sen cerebro, o rapaz bugallán, o borracho sabio, o vago... 

O de sempre!

E tanto... Hoxe non poderían existir por mor dos guardiáns do "políticamente correcto".

Sabemos que xa na antigüidade romana había marionetas que eran empregadas para sátiras de tipos populares e de costumes.
A primeira mostra que temos é esta escea recollida no Roman de Alexandre, na idade media francesa.

Os italianos empregaron os títeres na Commedia dell'Arte e o seu Pulcinella (aquí Polichinela) foi un dos máis famosos entre os protagonistas da cachiporra.

 Os franceses chamaron ao seu personaxe Guignol, e tamén nós decimos moitas veces bonecos de guiñol. 

Os ingleses teñen a Punch, aínda que as súas historias son tremendas; hai insultos, escenas de moita violencia, mesmo os nenos teñen que ser informados antes de entrar ás representacións sobre o que van ver nelas.

Os argumentos das obras son sinxelos e presentan a eterna loita entre os listos e os tontos, son cuestións inxenuas, cheas de sátira e malicia, que divertiron dende hai séculos a moitas xeneracións de rapaces que non tiñan tantos entretenimentos coma vós.

Nos anos da famosa Xeneración do 27, o escritor e axitador cultural Federico García Lorca decidiu dotar ao títeres dunha vida máis longa e refinada. Recolleu os textos en  Los títeres de cachiporra, unha colección de obras onde o protagonista, Don Cristóbal, Cristobita, Cristobalín, é unha homenaxe ao antigo Polichinela. Lorca fixo textos de gran calidade para estas obras, chamadas menores, que levaron a tradición dos títeres e do mundo dos titiriteiros por toda a xeografía española.

Nestes tempos revoltos de perda xeneralizada de referentes culturais, convén recordar o que foron os títeres de cachiporra cando os nenos case non contaban e poucos momentos de lecer tiñan para rir todos xuntos aprendendo a querer o teatro.

Mesmo nos vosos benamados Simpson apareceu unha homenaxe aos títeres:

Clase con Ángel Carracedo

foto de Mónica Patxot

Onte veu falar con nós Ángel Carracedo, foi un día importante para o María Casares.

O noso director, Alejandro, fixo unha presentación breve pero significativa: Ángel Carracedo é doutor en Medicina, catedrático da Universidade de Santiago de Compostela experto en xenética, membro da Academia Galega de Ciencias, director ata hai pouco do Instituto de Medicina Legal de Galicia, da Fundación de Medicina Xenómica de Galicia, Premio Nacional de Xenética, Medalla Castelao, Medalla de Galicia...

O seu currículo apabulla, certo, mais todos vimos que el é, máis que nada, un entusiasta da investigación e da divulgación dos avances dunha disciplina imprescindible para a medicina e tamén para a investigación forense.

Comezou a súa charla decindo que viña a "contarvos un pouquiño a vida da investigación", e eso fixo, con entusiasmo (mermado por unha ciática insistente) El, que formou o grupo punteiro en investigación xenómica, nos contou que traballan de forma interdisciplinar informáticos, matemáticos, físicos, químicos, farmacéuticos, psicólogos, biólogos e médicos... 

A súa presentación do descubrimento do ADN e da formación do "libro da vida" foi un tanto mitolóxica, ou, se queredes, bíblica: no principio
                                   "había vida, pero non había morte nin enfermidade".

Dende o principio da vida na Terra o libro da vida en que está escrito o ADN tivo que programar instruccións de morte celular porque senón non poderíamos sobrevivir xa que continuaríamos medrando e chegaríamos a ter, por exemplo, máis de mil km de intestino (!!!)

Que ben nos explicou que precisamente cando fallan as "instruccións de morte celular" se produce unha variación que os científicos chaman "cancro"!

A fundación pública na que el investiga colabora co SERGAS con máis de trinta mil diagnósticos por ano derivados das súas investigacións. 

Con todo, e foi o que máis vos gustou, a fundación IMELGA (cpapx.xunta.es/instituto-de-medicina-legal-de-galicia) ten un área de estudo que é actualmente a estrela do proxecto: a rama forense. Eles forman o grupo de maior produción xenética do mundo e son consultados frecuentemente polo FBI e por Scotland Yard. 

A medicina forense pode axudar á xustiza a resolver os casos máis difíciles relacionados con asesinatos e tamén ás investigacións derivadas das grandes catástrofes (accidentes, terremotos, incendios...) coa información recabada dos restos de ADN.
Dende o instituto de medicina legal colaboran coas investigacións de Atapuerca, e con casos policiais como o de Alcasser, o caso Bretón, o caso Eva Blanco, as pesquisas sobre os enterramentos de Cristóbal Colón, os atentados do 11M en Madrid, os do metro de Londres, a operación Minstead...
Dúas horas que se fixeron curtas e toda a simpatía e a amabilidade de quen sabe tanto e quere axudar a saber...
Grazas, profesor!

Vacacións de Nadal: tempo de ler e lecer

Alexey Kondakov, Kiev (procedendia da imaxe: recreoviral)

Aínda que non o pareza xa estamos en Nadal.
A felicitación deste ano fai referencia á vida cotiá e a utilización artística do fotoshop que fai o artista ucraniano Alexey Kondakov. A súa cidade, Kiev, aparece normalmente invadida polas súas orixinais instalacións artísticas.

Coma sempre, queremos recomendarvos libros que normalmente non podemos ler nas clases e que temos adquirido hai poucos días.

Xa sabemos que as vacacións son para lecer, para estar cos amigos e coa familia, mais de certo teredes tempo libre e ganas de ler e de regalar, por que non, libros aos vosos.

Velahí tedes unha mostra que podedes coller na biblioteca. Xa sabedes que dende o venres podedes levar 3 libros (ou cómics, ou películas, ou música...) para as vacacións.

Bó Nadal a todos e feliz aninovo 2016.

 Os novos e clásicos Astérix e Obélix atópanse editados en galego, mais Mortadelo e Filemón aínda non están traducidos, ... e van xa moitos...
Ibáñez afronta a realidade deste mes de decembro: eleccións!

Podedes atopar tamén o DVD A esmorga, baseado na novela de Blanco Amor que hai que ler en Bacharelato.

Un ensaio que recolle as cartas entre Emilia Pardo Bazán e Pérez Galdós axudará aos de 4º de ESO e aos de 2º de Bacharelato a entender e recordar (sobre todo iso) algo mellor aos autores do Realismo:

 Dende o Departamento de Matemáticas tamén queren que leades e que apliquedes á vida o que aprendedes nas aulas. Denso pero abarcable (para os maiores) este ensaio divulgativo de Edward Frenkel.  
                                                 

Non é unha novidade, mais xa sabedes que nos gusta innovar: Mary Shelley escribiu en 1821  a súa novela Frankenstein o el moderno Prometeo e nós queremos ter edicións diferentes deste clásico que ledes en Literatura Universal. Engade un comentario de Joyce Carol Oates e ilustracións de Lynd Mard:

Seguindo coa época, non queremos deixar pasar a oportunidade de completar información e de ter unha óptica distinta. A orillas do lago Leman, en Suiza, xuntáronse os máis grandes autores do Romanticismo inglés (Shelley, Mary Shelley, Lord Byron, Polidori) e idearon alí as súas historias de fantasmas, vampiros e seres excepcionais coma Frankenstein... Atopamos esta novela de William Ospina, a ver si vos gusta!

Como non podemos esquecer as vosas preferencias, traemos unha obra seria (ma non troppo) de Wyoming